In de afgelopen jaren hier op school, heb je vast al wel eens een portret getekend. Je hebt geleerd wat de verhoudingen zijn van een gezicht en hebt geprobeerd dit zo natuurgetrouw mogelijk op papier te zetten. Deze lessenserie gaan we ook bezig met portret, maar dan net even anders. We gaan namelijk een ruimtelijk portret maken, oftewel, we gaan boetseren!
Passportraits van Efrat Zehavi
Met haar reizende studio trekt kunstenares Efrat Zehavi door binnen-en buitenland. Zehavi is gefascineerd door gezichten. Toen ze vanuit Israël in 2001 naar Nederland emigreerde, was ze onder de indruk van de verschillende gezichten en nationaliteiten in haar nieuwe woonplaats Rotterdam. Ze kreeg het idee om van de gezichten die ze op straat zag een verzameling te maken.
Zo ontstond De Reizende Portret Studio, een performance waarbij toevallige voorbijgangers worden uitgenodigd om hun verhalen te vertellen. Tijdens het gesprek boetseert Zehavi een portret van die voorbijganger in kleurige modelklei.
Terwijl ze boetseert, spreekt ze met de modellen over verschillende onderwerpen. Over hun persoonlijke ervaringen, hun politieke opinie, geloof, enzovoort. Op deze manier probeert ze iets meer van de identiteit van het model te ontdekken om vast te leggen in het kleiportret. De modelklei die Zehavi gebruikt, blijft zacht en kan niet gebakken worden.
Niemand krijgt zijn kleiportret daarom mee naar huis. Wel maakt Zehavi na afloop drie foto’s van het kleiportret, net zoals foto’s uit een politiedossier: een foto van rechts, een van voren en een van links. Iedereen krijgt het ‘eigen’ fotodrieluik met een tekstregel uit het gesprek per e-mail opgestuurd. Alle kleikoppen worden vervolgens op smalle plankjes in de studio gezet. Sinds 2007 maakte Zehavi al meer dan 300 portretten.
Het citaat onder de foto’s speelt een belangrijke rol. Het is ‘de bril’ waardoor je naar het kleiportret kijkt. Alle informatie die je krijgt is bepalend voor het beeld dat je je van iemand vormt.
Het woord ‘Passportraits’ is een samentrekking van pass, passport en portrait.
Afbeelding 1, 2 en 3: Diverse “Passportraits”
Fotoalbum 1: Zehavi aan het werk
Passportraits maken
Voor deze opdracht gaan we proberen zelf ook een Passportrait te maken. We gebruiken hiervoor dezelfde aanpak als Zehavi.
- Vorm een duo met een klasgenoot.
- Jullie gaan elkaar om de beurt boetseren en interviewen. Anders dan Zehavi gaan we niet met gekleurde klei werken, maar voegen we later in het proces kleur toe.
- Als de klei gebakken en gekleurd is, krijgen onze portretten een plek op een plankje in het lokaal. Ook maken we net als Zehavi foto’s met een quote eronder. Probeer tijdens het boetseren daarom goed te luisteren naar je klasgenoot. Wat kenmerkt hem/haar? Zet dat onder je portret.
Hoe maak je een kleiportret?
Een goed lijkend kleiportret maken is niet makkelijk. In de video hiernaast wordt in 5 eenvoudige stappen uitgelegd hoe je dit aanpakt.
- Gebruik een basis, werk op hoogte, kijk goed naar je model of foto.
- Geef ruwweg het midden, het hoogste en het diepste punt aan en breng de grove vormen aan.
- Bepaal waar ogen, neus en mond komen. Meten is weten.
- Breng het haar aan. Zie het haar als een aparte vorm boven op het hoofd. Blijf grof werken.
- Begin verder te detailleren. Met deze stap kun je zo lang doorgaan als je wilt.
Video 1: Instructievideo ‘Hoe maak je een kleiportret?’
Maak een zelfportret
We gaan op ware grootte een zelfportret boetseren. Hierbij is het uiteraard belangrijk dat jouw portret op jezelf gaat lijken. We werken in de volgende stappen:
- Laat jezelf van alle kanten fotograferen en print deze foto’s op ware grootte uit.
- Boetseer je eigen gezicht op (min of meer) ware grootte.
- Werk je portret uit in een eigen unieke stijl. Het portret hoeft dus niet helemaal glad afgewerkt te zijn, maar door het gebruik van een bijzondere techniek moet je werk eigenheid krijgen.
Beoordelingscriteria
- Je werk is voldoende ruimtelijk
- Het werk lijkt op jezelf, je geeft er blijk van goed te hebben gekeken en gemeten
- Je hebt technisch op de juiste manier geboetseerd
- Je laat in je werk een eigen unieke stijl zien die je werk eigenheid geeft.